“Engeland is gesloten, de sleutel is gebroken. Is er dan geen smid in ’t land die de sleutel maken kan?” Waarschijnlijk ken je dit kinderliedje nog. Nu lijkt het wel waar: Engeland is gesloten. Tijdens de eerste wereldoorlog was het anders en velen probeerden naar Engeland te vluchten, zo ook ons moeke en haar ouders!
We kunnen hun route bijna helemaal volgen, maar hoe vertrokken ze uit Antwerpen? Gingen ze over de pontonbrug? In 2014 werd deze brug opnieuw gebouwd en wij waren bij de gelukkigen die er over wandelden: een unieke ervaring. Waarschijnlijk waren bomma, bompa en de 3 kinderen echter niet zo vrolijk bij hun overtocht als mijn achterneefje Ruben!
Pontonbrug over de Schelde in Antwerpen in 2014 
Ruben, toen al geboeid door geschiedenis!
Een eerste spoor van de vluchtelingen vinden we in Amsterdam, vandaar gaan ze naar Londen en zo uiteindelijk naar Newcastle.
Op dit document uit het “Bevolkingsregister tijdelijk verblijf 1914-1918” van het Rijksarchief van Amsterdam vinden we onze familie terug. De familie Van Ackeren-Jacobs komt er aan op 16 november 1914 en woont er eerst in Oudeschans 37. Ze gaan terug naar Antwerpen en waarschijnlijk komt enkel bomma, Joanna Carolina Jacobs, terug met de 3 kinderen, want haar geboortedatum staat vermeld. Ze wonen in dezelfde straat op nr. 7. Op de vlucht en als vrouw alleen met 3 kleine kinderen: Maria, 10 jaar, Louisa, 8 jaar en ons moeke, Josephina: ze is maar 1 jaar oud! In september 1915 reizen ze dan naar Londen.
Hoe verloopt de vlucht verder? Daarvoor volgen we het trouwboekje:
De stempels op het boekje leren ons heel wat. Spijtig genoeg staat er geen datum bij de stempel uit Amsterdam, maar we weten al waar ze daar gewoond hebben. Op 19 april 1915 zijn ze in Londen. Vandaar gaat het naar Newcastle-on-Tyne waar ze geregistreerd worden in april 1915 (zie gedeeltelijke stempel). Het Belgisch consulaat in Newcastle zorgt voor een verblijfsvergunning. Mijnheer Van Ackeren krijgt er één op 20 mei 1916 en “madame” krijgt het hare op 9 augustus 1916. Eigenaardig! Zoals gebruikelijk reist de man eerst en zal hij alles voorbereiden! Als we het document van Amsterdam met het trouwboekje vergelijken stellen we inderdaad vast dat bompa alleen naar Londen en Newcastle gaat (wel met het trouwboekje!) want in april 1915 is er al een stempel van Londen en Newcastle en bomma en de kinderen vertrekken pas in september naar Londen!
De familie zal er verscheidene jaren in Newcastle blijven en groeit zelfs aan. Mijn oom Emile ziet er het levenslicht op wapenstilstand 11 november 2018. Een mooie beëindiging van de oorlog! Die geboorte staat natuurlijk ook vermeld in het trouwboekje. Volgens de familieverhalen was bij de terugkomst met het schip baby Emile schijndood en wou men hem al een laatste rustplaats in het water geven, maar gelukkig zag men op tijd dat hij nog leefde!
De inschrijving in het geboorteregister van Newcastle zegt natuurlijk meer; ik kende het nr. (10B/82) al lang, maar voor 7 € kreeg ik op 2 dagen tijd de scan toegestuurd!
Dankzij dit document weten we waar ze woonden, nl. in Newcastle upon Tyne in de St. Thomasstreet nr. 11. De namen van kind, vader en moeder staan duidelijk vermeld. Bompa, Domien Van Ackeren, heeft hem aangegeven op 13 november. We weten zelfs waar ze woonden voor hun vlucht, in de Provinciestraat 135 in Antwerpen. Uit het beroep kan ik niet veel opmaken: bompa was smid, metaalbewerker.
Weten we nog iets meer over hun verblijf in Engeland? Moeke blijft waarschijnlijk gans de tijd in Newcastle bij bompa en bomma. Bompa werkt er en bomma zorgt voor het huishouden en geraakt dus ook nog in verwachting. Ons moeke had altijd spijt dat ze het Engels niet onderhouden hadden na hun terugkomst in Antwerpen, want ze kon al heel goed haar plan trekken! Haar zussen verbleven echter elders.
Maria en Louisa waren samen met hun nichtje Adolphine (die naar Amerika gaat: zie eerste blog) in een Belgisch huis “Belgian Childrens’ home” in Aldeburgh. Daarover hoorde ik enkele jaren geleden voor het eerst iets van mijn oudere nicht, Jeannine Cocquart. In de Red Star Line zochten ze toen documentatie over vluchtelingen in Engeland en daarom wou ik iets meer weten over mijn familie tijdens de oorlogsjaren. “Jeannineke” wist er meer over: ze had postkaarten. Nog jaren later werd er gecorrespondeerd met één van de opvoeders!
En misschien maken jullie ook graag kennis met de opvoeder in kwestie, de heer Fisher!
De familie Van Ackeren-Jacobs keert uiteindelijk terug naar Antwerpen. (De smid kon de sleutel maken!). Emile zal hier ingeschreven worden als Emilius Philomena Maria Van Ackeren. Hij wordt gedoopt in de Sacramentskerk en Berchem en … met goed gevolg ingeënt op 10 april 1922. (Dat leren we uit het trouwboekje). Er komt later nog een broertje bij.
De familie Van Ackeren-Durinck daarentegen zal emigreren. Henri, Jeanne en hun dochter Adolphine vertrekken in 1915 vanuit Liverpool met de St. Louis naar New York en vestigen zich daarna definitief in Amerika. Zij blijven jaren corresponderen met mijn tante Maria en ook die kaartjes en brieven waren in het bezit van mijn nicht Jeannine. Daarover later meer.
Een oorlog, een vlucht en al of niet terugkeren naar het vaderland kan een heel leven veranderen en dus ook invloed hebben op het nageslacht!
Lieve's genealogy site 
Leuk verhaal Lieve en dan te weten dat ik van 1949 tot 1951 naar de kleuterschool ging op de Oudeschans in Amsterdam.
LikeLike
Dank je voor de reactie en… was je een brave leerling. Ik vind het wel straf dat man men die informatie nog kan vinden. Groetjes, Lieve
LikeLike